पुणे : पुणे जिल्ह्यातील १४ नगरपरिषदा आणि ३ नगरपंचायतींच्या निवडणुकांमध्ये राष्ट्रवादी काँग्रेस पार्टीने (अजित पवार गट) मिळवलेले उल्लेखनीय यश हे केवळ आकड्यांपुरते मर्यादित नसून, त्यामागे सत्तेत सहभाग, मजबूत संघटन, व्यावहारिक राजकारण आणि अचूक निवडणूक रणनीती यांचा प्रभावी संगम असल्याचे स्पष्ट होते. (pune ajit pawar ncp success municipal elections analysis)
जुलै २०२३ मध्ये अजित पवार यांनी भाजप आणि एकनाथ शिंदे गटाच्या शिवसेनेसह सत्तेत सहभागी होण्याचा निर्णय घेतला होता. त्या वेळी हा निर्णय वादग्रस्त ठरला असला, तरी स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणुकांमध्ये तो अत्यंत लाभदायक ठरल्याचे चित्र समोर आले आहे. सत्तेतील सहभागामुळे विकास निधीची उपलब्धता, प्रशासनावर पकड आणि निर्णय प्रक्रियेतील गती याचा थेट फायदा नगरपरिषद व नगरपंचायत स्तरावर झाल्याचे मतदारांना प्रकर्षाने जाणवले.
ग्रामीण व निमशहरी भागात रस्ते, पाणीपुरवठा, वीज, आरोग्य सुविधा आणि स्वच्छता हेच अजूनही मतदारांच्या प्राथमिकतेचे मुद्दे आहेत. अजित पवार यांनी या मूलभूत प्रश्नांना केंद्रस्थानी ठेवत, या समस्या सोडवण्यासाठी आवश्यक राजकीय ताकद, निधी आणि प्रशासनिक क्षमता आपल्या गटाकडे असल्याचा संदेश प्रभावीपणे दिला. विकासकामांसाठी निधी उपलब्ध करून देण्याची प्रतिमा, प्रकल्पांना गती देण्याची क्षमता आणि ठाम नेतृत्वशैली याचा थेट परिणाम निवडणूक निकालांवर दिसून आला.
स्थानिक नेतृत्वाला विश्वासात घेणे ही अजित पवार गटाची मोठी जमेची बाजू ठरली. उमेदवार निवडीत जातीय समीकरणे, स्थानिक प्रभाव, कामाची क्षमता आणि जनाधार यांना प्राधान्य देण्यात आले. अनेक ठिकाणी पक्षचिन्हापेक्षा उमेदवाराची वैयक्तिक लोकप्रियता आणि कार्यक्षमता निर्णायक ठरली. बारामतीसारख्या पारंपरिक राजकीय बालेकिल्ल्यातही ही रणनीती यशस्वी ठरली.
याउलट काँग्रेस आणि राष्ट्रवादी काँग्रेस (शरदचंद्र पवार गट) यांना या निवडणुकांत मोठा फटका बसला. संघटनात्मक कमजोरी, तळागाळातील समन्वयाचा अभाव आणि बदलत्या राजकीय समीकरणांचा वेध वेळेत न घेता आल्याने महाविकास आघाडीला पराभव स्वीकारावा लागला. लोकसभा निवडणुकीत मिळालेला भावनिक पाठिंबा स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या पातळीवर टिकवण्यात ते अपयशी ठरले.
अजित पवार यांचे राजकारण हे आदर्शवादापेक्षा व्यावहारिकतेवर आधारित असल्याचे मानले जाते. स्थानिक नेते आणि कार्यकर्त्यांना निर्णयस्वातंत्र्य आणि विश्वास देण्यात आल्याने संघटनात्मक एकजूट टिकून राहिली. प्रत्येक नगरपरिषद व नगरपंचायत क्षेत्रात “आपल्या भागात काम होणार का?” हा प्रश्न मतदारांच्या मनात अग्रस्थानी होता. ही मानसिकता ओळखून अजित पवारांनी आपली राजकीय दिशा ठरवली, आणि त्याचा थेट फायदा निवडणूक निकालांत दिसून आला.
निवडणूक आकडेवारीही हे चित्र ठळकपणे अधोरेखित करते. पुणे जिल्ह्यातील १७ पैकी १० नगरपरिषद व नगरपंचायतींमध्ये राष्ट्रवादी काँग्रेस (अजित पवार गट) सत्तेवर आली आहे. शिवसेना (शिंदे गट) ४ ठिकाणी, तर भाजप ३ ठिकाणी यशस्वी ठरली. अनेक ठिकाणी महायुतीतील घटक पक्ष एकमेकांसमोर असतानाही संपूर्ण जिल्ह्यात महायुतीचे स्पष्ट वर्चस्व दिसून आले. विशेष म्हणजे, पुणे जिल्ह्यात महाविकास आघाडीला एकाही नगरपरिषद किंवा नगरपंचायतीत सत्ता मिळवता आलेली नाही, जो त्यांच्यासाठी मोठा राजकीय धक्का मानला जात आहे.
उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांच्यावर पुणे जिल्ह्यातील नगरपालिका आणि नगरपंचायत मधील मतदारांनी दाखवलेला विश्वास हे त्यांच्या कामाची पावती आहे. याच विश्वासाने आगामी महापालिका निवडणुकीतही मतदार राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाच्या उमेदवारांना विजय करतील असा विश्वास आहे.
– रोहन सुरवस पाटील, राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष
एकूणच, सत्तेतील सहभाग, विकास निधीपर्यंत पोहोच, मजबूत प्रशासनिक पकड, अचूक उमेदवार निवड, विरोधकांची संघटनात्मक कमजोरी आणि व्यावहारिक राजकारण या सर्व घटकांनी मिळून पुणे जिल्ह्यात अजित पवार यांच्या राष्ट्रवादी काँग्रेसला मोठे यश मिळवून दिले आहे. या निकालांचा परिणाम आगामी पुणे महानगरपालिका निवडणुकीवरही होण्याची दाट शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
📊 पुणे जिल्हा
नगरपरिषद / नगरपंचायत
पक्षनिहाय नगरसेवक संख्या
एकूण नगरसेवक : 397
🔵 राष्ट्रवादी काँग्रेस (अजित पवार गट) – 187
🟠 भाजपा – 88
🟢 शिवसेना (शिंदे गट) – 55
⚪ अपक्ष – 27
🟡 स्थानिक आघाडी – 24
🔴 राष्ट्रवादी काँग्रेस (शरद पवार गट) – 7
🔵 काँग्रेस – 4
🟤 शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे) – 4
🟣 बीएसपी – 1
⚫ राष्ट्रीय समाज पक्ष – 1

